Start van de luchtlandingen bij Arnhem als onderdeel van Operatie Market Garden.
1940 — 1945 · Arnhem
Een stad. Een brug. Een verhaal dat blijft.
Loop door vijf jaren die Arnhem voorgoed veranderden. Van bezetting naar bevrijding — verteld langs straten, plekken en herinneringen die vandaag nog altijd zichtbaar zijn.
De oorlog komt dichtbij
Arnhem werd frontstad.
Jarenlang leek de oorlog op afstand. Tot Arnhem in 1944 plots midden in de strijd kwam te liggen.
Na de Duitse inval in mei 1940 veranderde het dagelijks leven stap voor stap. Bezetting, vervolging, schaarste en verzet bepaalden steeds sterker het straatbeeld. In september 1944 werd Arnhem het noordelijke doel van Operatie Market Garden.
De geallieerde luchtlandingstroepen moesten de Rijnbrug veroveren en vasthouden tot het grondleger hen bereikte. De strijd werd hevig. Toen de operatie mislukte, moesten inwoners huis en haard achterlaten. Arnhem bleef maandenlang vrijwel leeg achter.
mensen uit Arnhem en omgeving moesten tijdens of na de slag evacueren.
Arnhem werd in 1945 formeel bevrijd, na maanden als verlaten frontstad.
De plekken achter de foto’s
Arnhem op de kaart.
Elke Toen/Nu-foto krijgt een eigen plek op de kaart. Tik op een punt om direct naar de betreffende vergelijking te springen. De kaart groeit mee naarmate er meer locaties bijkomen.
De huidige punten zijn gekoppeld aan de drie fotosets in deze versie.
Fotolocaties in Arnhem
De interactieve kaart wordt geladen…
Arnhem toen & nu
Sta op dezelfde plek.
Kijk terug in de tijd.
De kern van Arnhem in Oorlog wordt een verzameling historische foto’s die je rechtstreeks vergelijkt met exact dezelfde plek vandaag. Waar mogelijk leggen we ook het oorspronkelijke standpunt en de kijkrichting vast.
Sleep de lijn over het beeld of gebruik de pijltjestoetsen. Iedere vergelijking staat in hetzelfde archiefframe; de historische foto blijft volledig zichtbaar en bepaalt de verhouding van de slider.
Toen
Nu
Musis Sacrum · Arnhem
Velperplein · Arnhem
Tijdens de bezetting namen de Duitsers Musis Sacrum veelvuldig in gebruik als Wehrmachtsheim: een ontspannings- en ontmoetingsplek voor Duitse militairen. Er vonden ook bijeenkomsten van de bezetter plaats. Tijdens de Slag om Arnhem veranderde de functie opnieuw; vanaf 19 september 1944 werden hier gevangengenomen Britse militairen samengebracht voordat zij verder werden afgevoerd.
Fotocredits
Juni 1944: Gelders Archief · 1560 – Fotocollectie Tweede Wereldoorlog · toegang 1560, inventarisnummer 4277 · fotograaf onbekend · Public Domain Mark 1.0 · Huidige foto: eigen foto
Juni 1945
Nu
Bakkerstraat · Arnhem
Omgeving voormalig Sint-Catharina Gasthuis
In juni 1945 legde fotograaf Sem Presser de zwaar beschadigde binnenstad van Arnhem vast. Deze opname uit de Anefo-collectie toont de Bakkerstraat met het Centraal Gebouw, dat oorspronkelijk de kapel van het Sint-Catharina Gasthuis was. De foto maakt zichtbaar hoe groot de verwoesting in het centrum na de oorlog was. De foto van nu toont dezelfde straat in de huidige situatie. Door beide beelden naast elkaar te leggen wordt zichtbaar hoeveel van het vooroorlogse straatbeeld verdwenen is en hoe de Bakkerstraat na de verwoesting opnieuw is opgebouwd.
Fotocredits
1945: Sem Presser / Anefo · Nationaal Archief · CC0 · Bestanddeel 900-4400 · Nu: aangeleverde foto
1945
Nu
Obrechtstraat · Arnhem
Alteveer
In de Obrechtstraat raakten woningen tijdens de oorlog zwaar beschadigd. Op de historische opname is een getroffen woonblok te zien, met geallieerde militaire aanwezigheid in de straat. De huidige foto laat zien hoe de karakteristieke kapvorm en de lange gevelwand nog altijd herkenningspunten vormen in het straatbeeld.
Fotocredits
Historische foto: bronvermelding nog te bevestigen · Huidige foto: eigen foto
De stad van nu
De stad van nu draagt
de verhalen van toen.
Op bruggen, gevels, begraafplaatsen en in familieverhalen leeft de oorlog voort. Niet om in het verleden te blijven, maar om te blijven begrijpen wat vrijheid betekent.
Terug naar boven